علم آمار در عصر هوش مصنوعی: از استنباط دادهمحور تا تصمیمگیری هوشمند
سخنران: دکتر محمدرضا فقیهی
جهان امروز با رشد بیسابقه دادهها، گسترش هوش مصنوعی و پیچیدهتر شدن مسائل علمی، اقتصادی و اجتماعی مواجه است. در چنین شرایطی، بیش از هر زمان دیگری نیاز به روشهایی احساس میشود که بتوانند از دل دادهها، دانش معتبر استخراج کرده و عدم قطعیت را به شکلی علمی مدیریت کنند. این مأموریت تاریخی، از آغاز تاکنون، بر عهده علم آمار بوده است. اگرچه در سالهای اخیر توجه افکار عمومی و صنایع به هوش مصنوعی معطوف شده است، اما بسیاری از پیشرفتهای بنیادین این حوزه بر مفاهیم آماری همچون احتمال، استنباط، یادگیری از داده، طراحی آزمایش، مدلسازی و سنجش عدم قطعیت استوار هستند. از این منظر، هوش مصنوعی را میتوان نه رقیب آمار، بلکه یکی از مهمترین عرصههای تجلی و گسترش آن دانست. این سخنرانی کلیدی به بررسی جایگاه علم آمار در قلب تحولات فناورانه قرن بیستویکم میپردازد و مهمترین دستاوردهای نوین این علم، از جمله استنباط علّی، روشهای بیزی، یادگیری آماری، تحلیل دادههای کلان، تبیینپذیری مدلهای هوشمند و کمیسازی عدم قطعیت را مرور میکند. همچنین نقش آمار در توسعه کاربردهای نوظهور در حوزههایی نظیر سلامت و پزشکی شخصیسازیشده، صنعت و تولید هوشمند، خودروهای خودران، مدیریت ریسک مالی، حکمرانی دادهمحور و سیاستگذاری عمومی مورد بحث قرار خواهد گرفت. در عین حال، این سخنرانی به یکی از چالشهای مهم پیش روی جامعه آماری نیز میپردازد: شکاف میان ظرفیتهای علمی آمار و میزان بهرهگیری واقعی از آن در سطوح مدیریتی و تصمیمگیری. با وجود شواهد فراوان از اثربخشی روشهای آماری، بسیاری از سازمانها و مدیران هنوز تصمیمهای خود را عمدتاً بر پایه تجربه، شهود یا اطلاعات ناقص اتخاذ میکنند. از این رو، بخشی از سخنرانی به ارائه یک چارچوب عملی برای توسعه فرهنگ تصمیمگیری مبتنی بر داده، ارتقای سواد آماری مدیران و افزایش نقش متخصصان آمار در حل مسائل واقعی کشور اختصاص خواهد یافت. پیام اصلی این سخنرانی آن است که آینده نه متعلق به دادهها، بلکه متعلق به توانایی تفسیر، استنباط و بهرهبرداری هوشمندانه از دادههاست؛ و در این مسیر، علم آمار همچنان یکی از بنیادیترین و اثرگذارترین علوم عصر حاضر باقی خواهد ماند.
